gjaf

183

gjalf

Gjaflaug, /, Gjukes søster, Qudr I 4.

gjaftnildr se gjofmildr.

gjaforð, n, egl. 'giftermåls-aftale', giftermål, ægteskab, geta g., få en kvinde til ægte, Ålv 6. 7.

gjaf rotuðr, m, 'som hitter, får, en gave', Gauts g., som får Odins gave, skjaldedrikken, digter, Bragi Lv 2.

gjafstóll, m, 'giver-stol, gavestol\ sitja á g-i, egl. sidde på en stol og (for at) uddele gaver, være gavmild, Sturl 4, 34 (jfr sitja á friðstóli / prosa).

gjafvinr se gjofvinr.

gjald, n, 1) 'udredning, betaling, Ion, koma her at g-i, tvinge til at betale afgift (skat), Ótt 2, 6, festa g., forpligte sig til, Mark 1, 23, PI 48, heita g-i Sturl 6, 8, Finns gjold, finnekongens betaling, pile (jfr sagnet om kong Ousir og pilene Gusisnautar), rjóða Finns g. Hskv 2, 10, gjold Otrs, betaling for Odder, guld, Bjark 5, gjold Gillings, for O., skjaldedrikken, Hál 1, gjold Hrauðnis, d. s., Tindr 1, 5, gjold Hneitis, for Hn., Anon (XII) B 7, g. hpfuðs Reg 6, g. drykkjar Qri 3, måls gjold, Ion for samtale, Herv II 4. — 2) gengæld, glik skulu gjold gjofum Håvm 46, gjold ens góða hugar Håvm 117, velja gjold Eg Lv 35, góð gjold e-s Rdr 2, at g-um Haustl 1, ÞjóðA 1, 25, Mark 1, 11, eldr vas gorr at g-i ÞjÓdA 3, 20, eiga gjold fyr óogprð Likn 49, gjold 50 marka, gengæld for 50 mark, Ploft 2, 1 (her udtrykket bera gj.), vinna gjold gagns, give gengæld for hjælp, Arbj 13, bau lét brœðra gjold, gengæld, hævn, Akv 41, harms at gjoldum, /// gengæld, hævn for, Hhund II 35. — 3) gengæld, straf, gjold orða Hávm 65, fáa gjold orða Reg 3, synda gjald Od 66. — Af uklar betydning er reifa gjold Rpgnis Akv 33, 'at give gengæld for, hævne, fyrsten (j: Gunnar)'? Jfr ið-gjpld, mundar-, nauð-, nef-, ofr-, otr-, synda-.

gjalda, (galt, goldinn), betale, udrede, lönne, med acc. 1) for at betegne det, hvormed der betales, g. fé Korm Lv 55, g.I(fé) fyr e-t ESk 6, 50, g. e-t við e-u Eyv Lv 14, g. e-t af hondum, Anon (XII) B 6, g- gjof við gjpf Håvm 42, g. mund Am 95, g. afráð Vsp 23 (jfr afráð), g. ilt afráð, overført betydning, 'lide svært tab', ÞjódA 4, 27, g. tiund. egl. betale tiende, men også overført: 'Ude stort tab\ GOdds 8, g. bprn sin fyrir Hym 38, g. gisla Sigv 12, 2, g. ok gefa goll Hyndl 2, Hhund I 9, g. lausung við lygi Håvm 45, g. þríar merkr fyr sik HolmgB 1, g. e-m heið haptsœnis Korm 1, 5, g. hrofn-um hold Hfr 2, 7, g. tafn HelgÖl, g. upp Gauta gildi, udrede et digt, Korm Lv 46, — med acc., 2) for at betegne, hvad der betales for, g. ver veginn Gudr II 17, g. vig Hav 10, g. lausmæli ESk 1, 2, jfr g. glapskuldir Hfr Lv 25, — göre gengæld for (noget, dette i acc.), g. féar nám ok dauða Hhund I 11, g. rán Eg Lv 17. 19, Sturl 6, 8, g. gráleik Bjhit 2, 9 (vas grá-

leikr goldinn), g. harm heiptum Sigrdr 12, g. svik Am 3, 17, g. óráð Rst 8, g. land-ráð Sturl 4, 8, g. ófrið Sturl 3, 3, g. umb-stillingar ljótu Ótt 2, 16, g. dylgjur gróu ÞjódA l, 20. — 3) (have at) takke for, g. pér Fals veigar Refr 2, 3, eiga fótum fjpr at g. Sigv 1, 2, eiga at g. Ã