389

maðr

M

Om lyden m er der intet særligt at bemærke. Den findes (i rim) i ordet samna (: tamr); der findes overhovedet ingen eksempler på overgangen mn-fn. Foran g bliver m til n, m£lungi, hvpr-ungi; v er fortrængt af m i vegum (vegin) efter ord, der endte på m, ollum megum; derimod findes intet eksempel på former som mér, mit for vér, vit. / framm er m langt (se K. Qislason, Udvalg, Indledn.) i en mængde påviselige tilfælde, og vistnok i det hele. Derimod lader det samme sig ikke kontrollere for um's vedkommende fö/umb,*uram); kun fimm (og ikke fim) lader sig konstatere.

tnaðkr, m, maddik, orm, Od p 47.

madr, m, (og mannr, pi. meðr Og menn(r), se Skjspr. 63), mand, menneske (det er undertiden vanskeligt- at se, hvilken gengivelse der bör foretrækkes, men i det hele og store er det næppe tvivlsomt), ordet omfatter alle væsner, der tænkes i menneskelig skikkelse, også guder, f eks. ása ok alfa bat vill engi m. Ski 7, nadd-gofugr m., om Heimdal, Hyndl 35; derfor fandt man det lejlighedsvis nødvendigt, for at forebygge misforståelse, at tilföje menskr, når der var tale om virkelige mennesker, således Qri 31, Sigrdr 18, Hfr 3, 29; 1) menneske (i alm.), m. hverr Oddrgr 34, Hfr 3, 12, Mark 1, 3, margr m. ESk 6, 60, Sigsk 45, flestr m. Hfl 3, engi m. Mark 1, 2, kveld lifir m. ekki Hamd 30, hvat lifir manna Vafþr 44, vita manna Qudr II 9, ey manni bat veit Vafþr 55, með mpnnum Alv 10 o. s. v., á manns tungu mæla hverja Grip 17, manns blóð Helr 2, lét berask mannr ESk 6, 2, minst manna Krm 28, manna synir Qri 41, m. es manns gaman Håvm 47, m. manni verðr at máli kuðr Hávm 57; pi. menn grænser ofte til det ubestemte 'man' (menn udelades da også meget hyppig og verbet står i pi.), æ menn hann sjalfan of séa Vafpr 36, an menn viti Qri 35, Gróg 11, sås menn séa Alv 13, bats menn hafi Fj 29, es meðr myrkvið kalla Akv 5, menn heyra Jorns 20, menn segja GSúrs 25, viti menn Rst 26, menn of veit, 'mænd ved\ Sigv 3, 3 (man lægge her mærke til veit sing.), ró skyldu menn reiði gefa Mhkv 4, dýrt láta menn dróttins orð sst. 5 o. s. v.; også i sing. som fráat maðr áðr Yt llt sæit m.

þik vreiðan vega Fåfn 7. — 2) mand, triiit mannr konu annars Korm Lv 48, manna val Hyndl 11. 16, borinn m. i bróður stað St 17, esa karskr m. St 4, mål fekk m. ESk 6, 26, ungr m. LU 41, sjá líðandi m. af móður LU 12, Eva fyr-dæmði mann Lil 66, sænskr m. ESk 6, 44, meðr fengu mikit veðr Ótt l, 5, tígnir menn Am 94, ósnjallr m. Håvm 16. 48, ósviðr m. Håvm 21. 23, ósnotr m. Håvm 24, 25, heimskr m. Håvm 20, vesall m. Håvm 22, illr m. Håvm 117; snotr m. Håvm 55, mætr m. Grip 52, tryggvir menn Hhund I 25, ættum góðir menn Bjark 2; sofandi m. Håvm 58; menn meinsvara Vsp 39; aldrænir menn, om begravede mænd i höje, Hárb 44, feigir menn Vsp 41, dauðir menn Hhund II40; m. ok annarr, en og en til, flere, ÞSœr 2,4. — 3) mand, som tilhører en hovding(s følge), minir menn Hgód, hilmis menn Hfr 2, 1, jarls menn tsldr 15, buðlungs, siklings menn HHj 26, 29, herr manna (fylgði) Am 93, sjau hundruð manna i sal gengu Qudr III 7, teknir menn Am 2, 5. — 4) ægtemand, m. men-Gunnar Korm Lv 45, m. binn Korm Lv 63, Sigv 3, 15, sinum manni GSúrs 25, jfr manns kona Håvm 163, Lok 37, Sigrdr 32, m. telgði bar, ægtemanden glattede dér, Rþ 15, mak-ligr m. HHj 25, få meyju mann Reg 11. — 5) / et slags kenning, menn fjarðeplis mærar, stenlandets, fjældets, mænd, jætter, Pdr 15. —jfr afreks-, akr-, auði-, aust-, ágætis-, áræðis-, ást-, blá-, bliknar(blikurs)-, blota-, bog-, borgar-, brennu-, bú-, búand-, býjar-, dreng-, dyggða-, dyggðar-, dýrðar-, eigin-, einkar-, eir-, fiski-, fjand-, for-, frið-, frægðar-, fylgðar-, fyrir-, gagn-, giptu-, glæsi-, glœpa-, goðspjalla-, Grund-ar-, hauk-, heið-, heiðar-, heiðrs-, heljar-, her-, heraðs-, herði-, hirð-, hlenni-, hreysti-, hofuðs-, hofuðskrípa-, ítr-, íþróttar-, jarl-, kapps-, karl-, kaup-, kenni-, konung-, kot-, kven-, kyns-, lags-, land-, lands-, láð-, leigu-, leik-, lið-, liðs-, merkis-, nauð-, norð-, odda-, óvegs-, prýði-, rausnar-, reið-, risnu-, ríkis-, rógs-, selju-, sendi-, skip-, skógar-, skorung-, snyrti-, spá-, staðar-, sterti-, stjórnar-, sunn-, svik-, sœmðar-, tígnar-, tré-, trúnaðar-, tœnaðar-, undir-, ungi-, varð-, varðhalds-, váða-, vegs-, verk-, véla-, villu-, yfir-, þing-, þinga-, þoku-, þrek-, þrots-, þurftar-, pfund-, oldur-.