þjóð

640

þjón

/. Þjóð, /, Ty i Jylland, flýðu þeir á Þ-u Stúfr 6.

2. þjóð, /, folk, d. v. s. et afsluttet heles, lands, øs, befolkning, derefter ligesom folk' mere ubestemt, ^lman' i alm., men det er ofte vanskeligt bestemt at skælne mellem disse to betydninger, 1) folk, menneskehed, Yngva þ., Svearne, Yt 7, þ. Breta Merl II 35, sœnsk þ. Yt 20, jfr oli þ. Yt 28, hunsk þ. Ouðr I 26, þursa þ. Ski 10, Fj 1, hpfðu vélta þ. alla Hárb 37, fyr þ-a rpk Hávm 145, b. veit ef þrir ro Håvm 63, þ. spyrr alt þaz þrír menn vitu Mhkv 3, þjóta tekr þ. með henni Merl I, 13; således i kenninger som þ-ar þengill Grip 41, þ-ar snytrir Vell 12, þ-ir / pi, englar ok þ-ir LU 1, Jesus er lífgar þ-ir LU 51, jfr 89, hér með þ-urn LU 41. — 2) i alm., mænd, man, folk, hvargi es þ. heyrir Am 105, oli þ. St 12, morg þ. Hák 21, Ht 90, kominn es þyss í þessa þ., / disse mænd, GSiirs 7, aptr stokk b., om et skibs besætning, Hókr 6, þ-ir hermargar Bjark 6, pat kn£ttu þ-ir fregna GDropl 4, jfr Hókr7, þ-ir jpfurs Vell 6, es þ-ir skulu í dóma fara Sigrdr 12, írskar þ-ir, irske mænd, Graf 2, kumrskar p-ir Hfr 2, 9, rjóða blóði þ-um Gráf 7, r$ð ramrar þ-ar, om konger, Eyv Lv 9, skili p-ir minn vilja LU 98, þótt þ-ir kynni minni pakkir Þorm 1, 3; þat hefr þ. at minnum Jorns 20, þ. helt fast á logum, her betyder dog b. måske folket, Sigv 11, 4, p. veit hann ESk 6, 7, þ. muna bíða betra konung ESk 6, 14, kvæði kunri þ. = þjóðkunn, almindelig kendte, Ht 69, þ. uggði sér reiði Sigv

1,    1; i kenninger, for 'fremragende mand': b-ar sessi Hfr 3, 2; — for gud, yngvi p-ar Has 7; — p-a sinni = þjóð, folk i alm., St 18; þ. mána stéttar, engle, helgener, Mgr 26, fjpru p., jætter, Pdr 11. — 3) skare, þríar þ-ir Mogþrasis meyja Vafþr 49. — Jfr al-, goð-, Got-, nes-, ó-, sal-, sigr-, suðr-, ur-, ver-, yr-.

þjóðann, m, konge, fyrste (af þjóð, ligesom dróttinn af drótt), Pul IV hh 2, Herv V 5, p-s barn Håvm 15, p-s sonr Akv 21, p-s synir Gautr II 22, p-s mpgr Hsv 143, p-s kona Håvm 146, b-s rekkar Gudr I 19, gáa þings né þ-s máls (þ-s er sikkert her den rette læsemåde, urigtigt Arkiv I 22 f), Håvm 114, þ-s lið Merl II 81, sækja b-an, besøge kongen, o: Skt Olafs skrin (ved rettelse), Ploft 3, 8, gotna b. Akv 20, þ-s vinr Arbj 11.

þjóðglaðr, adj, overmåde glad, Frþ I 18.

þjóðgóðr, adj, overmåde god, dygtig, 'om Högne, Am 65.

þjóðkonungr, m, folke- konge, konge over et helt folk (tildels måske modsat sækonungr; jfr forklaringen SnE I 454), Yt 30,.Grip 1 (og oftere), Sigsk 35, Akv 43, Hamd 4, Sigv 5, 6. 12, 14. 13, 10. 30, Porm 2, 11, Ploft 3, 2, Am 3, 2, ESk 1,

2.  6, 11 (ved tmesis adskilt), lv 46, Balti 2, Merl II 58, Ht 97, Sturl 7, 2; ferð þ-s

Gtdr 7, reiði þ-s Sigv 2, 2, þ. élgrundar, gud, Ingj 2, 5. — Jfr yfir-.

þjóðkunnr, adj, almindelig kendt, ntr. b-t, bat mundi þá þ-t vesa Sigsk 37.

þjóðland, n, folke-land\ land med en þjóð, helt folk (modsætning til mindre helheder som øer og lign.), Ótt 2, 6, Rst 10.

þjóðleiðr, adj, meget led, forhadt, Gudr I 24.

þjóðlygi, /, folke-lögn, lögn som spredes blandt hele folket, Arbj 1. Jfr Arkiv XIX, 117 f

þjóðlpð, /, god indbydelse, pprf p.erru ok p-ar Håvm 4.

Þjóðmarr, m, sagnperson, Gudr III 3.

þjóðmærr, adj, overmåde navnkundig, om Menglad, Fj 35.

Þjóðnuma, /, elvenavn (egl 'som sluger folk\ der vil over den), G ri 28, Pul IV v 5.

þjóðnýtr, adj, overmåde nyttig, ESk 6, 49, PorgHpll, lv 36.

þjóðnær, adv, overmåde nærved, tæt ved, Gautr II l.

Þjóðolfr, m, skjalden Tjodolf Amors-son, SnH 2, 9.

Þjóðrekr, m, sagnkonge, Gudr III 2. 5. Jfr Þjórekr.

Þjóðrarir, m, dværg, es gól Þ. dvergr fyr Dellings durum HÃ¥vm 160 (egl folke-rejseren¹?).

þjóðskjpldungr, m, hovedkonge (jfr þjóð-konungr), Ótt 2, 19.

þjóðsterkr, adj, meget stærk, p-k stpng Ht 33.

þjóðtrpð, /, hovedvej, Glamma b., havet, Leid 16; jfr hrafn.

Þjóðvara, /, en af Menglads tærner (hds -varta), Fj 38.

þjóðvel, adv, overmåde godt, skemta þinni þ. konu Bjhit 2, 4.

Þjóðvitnir, m, 'hoved-ulv', kan næppe være andet end Fenre; b-is G ri 21, bör snarest henføres til flóð, hvorved elven, som flyder ud af ulvens gab, Vón, betegnes.

þjóðó, /, hoved-elv (bat heita þ-ár, er svá eru stórar at flotrennar eru O. s. v., Landsl. VII 47), Gróg 8, Korm Lv 18, Pdr 5; hræs þ-ár, blodströmme, Ht 7.

þjófr, m, tyv, røver, at b-ar né leiki Håvm 131, hrossa b-ar Hårb 8 (måske bedre som ét ord), b. féar Anon (XI) Lv 13, láta þ-f þermlask handa Sigv

12,  5; Mark 1,8, PI 13, Ód 16, om røveren pÃ¥ korset, Has 22, víss þ. Gullásþ 2, Þrúðar þ., jÅ“ttefn Hrungnir?), Rdr 1; þ-a rýrir Sigv 3, 20, þ-s veltir Sigv 11,

13.   â€” Jfr Al-, angr-, Ey-, Frið-, Geir-, girði-, Hel-, Her-, Hross-, hús-, mein-, Val-, verk-, vin-.

þjóknappar, m. pl, arsballer, Anon (XIII) B 12.

Þjólarnes, n, ved Gudenåen (nes Þjólar), Grani 2.

þjóna, (-aða, -at), være tjœner (þjónn), tjœne, þ. Kristi, tjœne, dyrke, K-, Hfr Lv